Chống tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị: Ăn và Tránh ăn gì?

Hóa trị là một trong những phương pháp chính trong điều trị ung thư. Tuy nhiên, một trong những tác dụng phụ đáng quan ngại của phương pháp này là sự giảm bạch cầu, từ đó làm tăng khả năng nhiễm trùng của bệnh nhân. Để khắc phục điều này, cần lựa chọn những thực phẩm phù hợp giúp hỗ trợ sức khỏe, bồi bổ cơ thể. Vậy, để chống tụt bạch cầu trong quá trình hoá trị cần ăn uống ra sao? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Bạch cầu giảm bao nhiêu là nguy hiểm?

Bạch cầu là một trong những loại tế bào máu đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch của cơ thể, chống lại sự xâm nhập của các vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh khác từ môi trường bên ngoài. Khi gặp mầm bệnh, các bạch cầu sẽ nhanh chóng di chuyển đến vị trí nhiễm trùng để tạo ra một hàng rào phòng thủ, ngăn chặn sự lây lan của bệnh và tiêu diệt tác nhân gây bệnh.

Đối với bệnh nhân đang sử dụng liệu pháp hóa trị để điều trị ung thư, giảm số lượng bạch cầu là một tác dụng phụ phổ biến thường gặp. Đây được coi là một thách thức lớn trong quá trình điều trị, bác sĩ cần cân nhắc giữa lợi ích có thể đạt được khi điều trị và nguy cơ có thể xảy ra.

Vậy bạch cầu giảm bao nhiêu là nguy hiểm? Chỉ số bạch cầu bình thường ở người trưởng thành là từ 4.000 đến 10.000 tế bào/µL máu, nếu số lượng bạch cầu giảm đáng kể có thể gây nguy hiểm đến tính mạng bệnh nhân.

Dưới đây là bảng phân loại mức độ bạch cầu:

Có thể bạn quan tâm: Chỉ số EOS trong xét nghiệm máu là gì, có nguy hiểm không?

2. Vì sao người bệnh bị tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị?

Để tìm cách chống tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị, ta cần biết mối liên hệ giữa việc giảm bạch cầu và điều trị hóa trị. Nguyên nhân tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị là do:

• Tác dụng của thuốc: các loại thuốc hóa trị được tiêm vào cơ thể nhằm tiêu diệt tế bào ung thư. Tuy nhiên, nếu sự chọn lọc các tế bào bất thường của thuốc không hiệu quả, bạch cầu cũng có thể trở thành mục tiêu trong quá trình tiêu diệt của thuốc hóa trị. Do đó, không chỉ có bạch cầu, mà số lượng của các tế bào máu khác như hồng cầu hay tiểu cầu cũng bị giảm. 
• Tổn thương tủy xương: tủy xương là nguồn sinh sản của các tế bào máu, trong đó có tế bào bạch cầu. Khi tủy xương bị tổn thương do tác động của hóa trị, quá trình sản xuất bạch cầu có thể bị ảnh hưởng, điển hình là việc giảm số lượng.
• Can thiệp trích bỏ máu hay hủy tủy xương: đối với trường hợp ung thư máu hay ung thư tủy xương, dẫn đến bạch cầu gia tăng số lượng không kiểm soát, tạo áp lực lên các loại tế bào máu khác. Lúc này, để điều trị tốt nhất thì cần trích bỏ máu hay hủy tủy xương để tăng hiệu quả hóa trị nhưng tác dụng phụ giảm bạch cầu là không thể tránh khỏi.
• Sự di căn của ung thư: khi các tế bào ung thư bị vỡ ra từ một khối u tại bất kỳ cơ quan nào, nó sẽ hòa vào máu đi khắp cơ thể, trong đó có tủy xương. Ở đây, các tế bào ung thư có thể thay thế các tế bào tạo máu tự nhiên, gây gián đoạn trong quá trình sản xuất các tế bào máu cần thiết, từ đó làm giảm tự nhiên số lượng các tế bào máu nói chung, và sự giảm dòng bạch cầu nói riêng.

2. Tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị có nguy hiểm không?

Sự giảm số lượng bạch cầu làm cho hệ thống miễn dịch của cơ thể trở nên suy yếu, cơ thể không thể chống chọi với vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng khi chúng xâm nhập tấn công cơ thể.

Tụt bạch cầu trong hóa trị làm tình trạng nhiễm trùng trở nên nặng hơn, khó điều trị hơn và gây ra các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt nếu không được điều trị kịp thời, có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

3. Dấu hiệu tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị

Để tìm cách chống tụt bạch cầu trong quá trình hoá trị, cần nhận biết sớm các dấu hiệu cơ thể cảnh báo khi bị giảm bạch cầu. Tụt bạch cầu có thể sẽ không có bất kỳ dấu hiệu gì cho đến khi tình trạng nhiễm trùng xuất hiện, như:

• Xuất hiện viêm, sưng tấy, đỏ và có dịch mủ tại các vết thương, vết xây xát da hoặc vết mổ.
• Ho có đờm, khó thở, cảm giác tức ngực.
• Mũi tiết dịch do viêm xoang hoặc nhiễm trùng đường hô hấp.
• Cảm giác đau, buốt hoặc rát khi đi tiểu, tiểu nhiều lần, nước tiểu đục do nhiễm trùng đường tiết niệu.
• Rối loạn tiêu hóa, đầy bụng, hoặc tiêu chảy do vi khuẩn xâm nhập đường tiêu hóa.
• Đau đầu, đau vùng cổ gáy, buồn nôn hoặc nôn có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương.
• Sốt cao. Nhưng cũng lưu ý rằng dấu hiệu sốt có thể không rõ ràng khi bạch cầu giảm mạnh, vì lúc này cơ thể phản ứng yếu ớt trước các tác nhân nhiễm trùng.

Có thể bạn quan tâm: Miếng dán giảm đau cho bệnh nhân ung thư

4. Ăn, uống gì để tăng bạch cầu cho bệnh nhân ung thư nhanh nhất?

Một trong những cách góp phần quan trọng để chống tụt bạch cầu trong quá trình hoá trị là chế độ dinh dưỡng. Bệnh nhân hãy ưu tiên lựa chọn các món ăn mềm, lỏng, dễ tiêu. Nên chia các bữa ăn thành nhiều bữa nhỏ, đặc biệt khi gặp các tác dụng phụ trong quá trình điều trị như chán ăn, buồn nôn do truyền hóa chất, nôn khi vệ sinh răng miệng hàng ngày…

Dưới đây là một số gợi ý ăn gì để tăng bạch cầu nhanh nhất cho bệnh nhân ung thư:

Trà xanh

Nếu đang không biết ăn gì chống tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị thì hãy cân nhắc bổ sung trà xanh vào chế độ dinh dưỡng của mình. Trà xanh là nguồn giàu chất chống oxy hóa, có thể hỗ trợ cải thiện hệ miễn dịch và giúp cơ thể chống lại bệnh tật. Hơn nữa, trà xanh cũng có khả năng kích thích sản xuất tế bào bạch cầu, giúp cơ thể phục hồi sức khỏe nhanh hơn.

Thực phẩm giàu vitamin A, C, E

Những thực phẩm giàu vitamin A,C,E là câu trả lời cho câu hỏi ăn gì để tăng bạch cầu cho bệnh nhân ung thư.

• Vitamin C : không chỉ có tác dụng cải thiện hệ miễn dịch mà còn kích thích sự sản sinh các tế bào bạch cầu, giúp chống lại vi khuẩn gây bệnh. Các nguồn giàu vitamin C là các loại trái cây như cam, bưởi, chanh, quýt, ổi.
• Vitamin A: khi được bổ sung đúng cách sẽ giúp cơ thể tăng sản xuất tế bào lympho, từ đó giúp tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể. Các thực phẩm giàu vitamin A là cà rốt, rau bina, bông cải xanh…
• Vitamin E: có tác dụng  chống oxy hóa mạnh, đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện hệ miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh. Có thể bổ sung vitamin E thông qua các thực phẩm như bông cải xanh, mầm lúa mì, rau bina, quả kiwi, hạt hướng dương, hạt hạnh nhân.

Tỏi 

Theo các nghiên cứu, tỏi được lọt top đầu trong danh sách ăn gì để tăng bạch cầu nhanh nhất. Tỏi được biết đến với đặc tính điều hòa miễn dịch và khả năng chống viêm, nhờ vào hoạt chất allicin. Allicin giúp kích thích sản xuất các tế bào bạch cầu khác nhau, bao gồm tế bào lympho, bạch cầu ái toan và đại thực bào, từ đó tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể.

Sữa chua

Probiotics trong sữa chua có đặc tính kích thích giúp tăng số lượng bạch cầu, tăng cường khả năng miễn dịch. Thêm vào đó, nó còn giúp hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường hấp thu dinh dưỡng, giúp bệnh nhân ung thư ăn ngon miệng hơn. Để chống tụt bạch cầu trong quá trình hoá trị, các chuyên gia khuyến cáo nên ăn 1 hộp sữa chua mỗi ngày. 

Axit béo Omega-3

Axit béo Omega-3 được tìm thấy nhiều trong các loại cá như cá hồi, cá mòi, cá thu hoặc trong quả bơ, hạt óc chó,… Omega-3 đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện hệ miễn dịch bằng cách tăng cường số lượng thực bào (phagocyte) trong hệ thống miễn dịch, giúp bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương.

Kẽm

Theo nhiều nghiên cứu, kẽm giúp khôi phục các hoạt động bình thường của tế bào bạch cầu một cách nhanh chóng, từ đó tăng cường khả năng miễn dịch. Mỗi ngày nên bổ sung từ 8-11g kẽm từ các thực phẩm như hàu, thịt đỏ, đậu và các loại hạt.

Selen 

Bổ sung selen trong chế độ ăn uống có tác động tích cực đến quá trình sản xuất các tế bào bạch cầu, đặc biệt là tế bào lympho và bạch cầu trung tính. Selen cũng giúp tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể chống lại nhiễm trùng và các loại bệnh.

Các chuyên gia khuyến cáo nên bổ sung khoảng 200 mcg selen mỗi ngày thông qua các nguồn giàu selen như cá ngừ, cá mòi, thịt gà và gà tây.

Quý bạn đọc có thể tham khảo sản phẩm Kame Fucoidan là dòng sản phẩm Fucoidan Nhật Bản đa thành phần, với hàm lượng Fucoidan, Kẽm, Selen cao cùng các vitamin và khoáng chất giúp hỗ trợ tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ quá trình điều trị, sau điều trị cho bệnh nhân ung thư.

5. Chống tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị cần tránh ăn uống gì?

Để chống tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị, nên tránh ăn những thực phẩm có gia vị cay nồng hoặc thực phẩm quá cứng, góc cạnh gây khó khăn trong quá trình nhai và nuốt. Thay vào đó, nên ưu tiên lựa chọn những thực phẩm mềm, dễ  nhai nuốt, dễ tiêu hóa như trái cây mềm, bún, mì, soup, cháo, sữa, bột ngũ cốc,…

Nên hạn chế sử dụng các đồ uống có chứa cafein và tránh ăn cay, mặn và các loại trái cây có vị chua. 

Ngoài ra, để hạn chế tối đa tình trạng nhiễm trùng cho bệnh nhân, thao tác từ khâu lựa chọn thực phẩm đến chế biến cần đảm bảo sạch sẽ, vệ sinh an toàn thực phẩm.

Với những chia sẻ trên đây, hy vọng có thể mang lại giải pháp giúp bệnh nhân ung thư chống tụt bạch cầu trong quá trình điều trị. Qua đó người bệnh có thể đưa ra một chế độ dinh dưỡng tốt hơn, tăng cường sức khỏe để chiến thắng bệnh tật.

Tìm hiểu thêm: Lợi ích của tảo nâu Mozuku với bệnh nhân ung thư